ویکیفەرھەنگ:سیاسەتەکان و ڕێساکان

​ئەم پەڕەیە ڕەشنووسە دەربارەی سیاسەت، ڕێسا یان کارە باوەکانی ویکیفەرھەنگە. ئەم دەقە نافەرمییە، و دیار نییە کە ئایا دەستکاریکەرەکانی ویکیفەرھەنگ بە شێوەیەکی بەرفراوان ئەمەیان قبووڵ کردووە یان نا. سیاسەتەکان – سەروشەکان: پێوەرەکانی قبووڵکردن - ڕێکخستنی سەروشە - ھەموارکردنەوەی سەروشەکان - بێلایەنی ڕوانگە - وتەکان - ڕەوانکەر - سڕینەوە. زمانەکان: مامەڵەکردن لەگەڵ زمان - ڕەچاوکردنی زمان. ئەوانی تر: بەربەستن - بۆتەکان - دەنگەکان.

ویکیفەرھەنگ پڕۆژەیەکی بەکۆمەڵ و ھەرەوەزییە، دامەزرێنەران و بەشداربووانی ئامانجی ھاوبەشیان هەیە.

ویکیفەرھەنگ سیاسەت و ڕێساکانی یارمەتیی ئێمە دەدەن بۆ کارکردن بەرەو ئامانجە ھاوبەشەکان. ئەم یاسایانە بەبەردەوامی گەشە دەکەن، و بۆ پاراستنی گەشەسەندنەکەیان پێویستییان بە ھەندێک ھەوڵ ھەیە. تۆ دەتوانیت بەشداری لەو ھەوڵەدا بکەیت.

سیاسەتە سەرەکییەکان

پێویست ناکات پێش بەشداریکردن تۆ ھەموو سیاسەتەکانی ویکیفەرھەنگ بخوێنیتەوە! ھەرچۆنێک بێ، ئەم بنەمایانەی خوارەوە بنچینەی ئەزموونێکی بەرھەمدار و ھاوبەشن لە ویکیفەرھەنگدا، و دەبێت ھەمیشە لەبەرچاو بگیرێن.

1. ویکیفەرھەنگ پێکھاتووە لە فەرھەنگ، فەرھەنگی ھاوماناکان، و کتێبی دەستەواژەکان.
2. ویکیفەرھەنگ فرەزمانە، بەو مانایەی کە سەروشە بۆ وشەی ھەموو زمانەکانی تێدایە. ئامانجی ئەوەیە ھەموو وشەیەک لە ھەموو زمانێکەوە لەخۆ بگرێت. ئەم ویکیفەرھەنگە، ویکیفەرھەنگی زمانی کوردییە ئەوەش بەو مانایەیە کە دەقی بابەتەکان، بەوانەشەوە کە بۆ وشەی زمانەکانی ترن، بە زمانی کوردی نووسراون. ویکیفەرھەنگەکان بە زمانەکانی تر، پێناسەی ئەو وشانە بە زمانەکانی خۆیان دەکەن. ھەروەھا سەیری سیاسەتی گەشەپێدراو بکە دەربارەی وشە بیانییەکان و وەرگێڕانەکان.
3. ڕێز لە مافی لەبەرگرتنەوە بگرە. ویکیفەرھەنگ فەرھەنگێکی ئازادە و لەژێر مەرجەکانی بەڵگەنامەی ئازادی گنۆ و مۆڵەتنامەی کرێیتیڤ کۆمنزدا کار دەکات. ناردنی ھەر بابەتێک کە پێشێلی مافی لەبەرگرتنەوە بکات، دەبێتە ھەڕەشە بۆ سەر ئامانجەکەمان کە بنیاتنانی فەرھەنگێکی ڕاستەقینەی ئازادە کە ھەمووان بتوانن بڵاوی بکەنەوە، ھەروەھا ڕەنگە ببێتە ھۆی کێشەی یاسایی. بۆ زانیاری زیاتر بڕوانە مافی لەبەرگرتنەوە لە ویکیفەرھەنگ.
4. دوورکەوتنەوە لە لایەنگری. پێویستە سەرەبابەتەکان لە ڕوانگەیەکی بێلایەنانەوە بنووسرێن، بە شێوەیەک کە نوێنەرایەتیی ھەموو جۆرە بەکارھێنانەکان بە دادپەروەری و خەمخۆرانە بکات.
5. ڕێز لە بەشداربووانی دیکە بگرە. بەشداربووانی ویکیفەرھەنگ خەڵکی وڵات و چاندە جیاوازەکانن و خاوەنی بیروڕای جیاوازن. مامەڵەکردنی ڕێزدارانە لەگەڵ کەسانی دیکە، بنچینەیە بۆ کارکردنی پێکەوەیی و کاریگەر لە بنیاتنانی ئەم ویکیفەرھەنگەدا. بۆ ھەندێک ڕێنمایی لەم بارەیەوە، بڕوانە ئاکار و چارەسەرکردنی ناکۆکی لە ویکیفەرھەنگ. پێشتر پێڕستی ئەلفبێ بۆ سیاسەتەکان لە ویکیفەرھەنگ:پێڕستی سیاسەتەکان ھەبوو، بەڵام چیتر نوێ ناکرێتەوە.

سیاسەتەکان چۆن بڕیاریان لەسەر دەدرێت؟

سیاسەتی ویکیفەرھەنگ زۆربەی کات لە ڕێگەی کۆدەنگییەوە بڕیاری لەسەر دەدرێت. کۆدەنگی دەکرێت لە ڕێگەی وتووێژی کراوە لەسەر پرسە زەحمەت و گرانەکان بەدەست بھێنرێت، یان ڕەنگە بە سادەیی وەک ئەنجامی ڕاھێنانی دامەزراوە گەشە بکات. ئەو ڕستە و سەرنجانەی لەم پەڕەیە و پەڕەکانی تری تایبەت بە سیاسەتی ویکیفەرھەنگدا ھاتوون، مەبەست لێیان وەسفکردنی پێوەرەکانی کۆمەڵگایە کە بە تێپەڕبوونی کات گەشە دەکەن.

• دەکرێت بیرۆکە سەرەتایییەکان لە دیوەخان باس بکرێن.
• کاتێک پرسە گرنگەکان یان ئەو بابەتانەی جێگەی وتووێژن دەستنیشان دەکرێن، کەسێک بڕیار دەدات کە پێویستە سیاسەتێکمان سەبارەت بەو بابەتە ھەبێت و دەنگدانێک ڕێک دەخات کە تەواوی کۆمەڵگاکە ھەڵسەنگاندنی بۆ دەکەن. ئەگەر دەنگەکان لە نیوە زیاتر بۆ ڕایەکی دیاریکراو بەدەست ھات، ئەوا ئەو ڕایە دەبێتە سیاسەت.

ئەو سیاسەتانەی لە ئەنجامی ڕاھێنانی دامەزراوە دروست دەبن، ھەندێک جار ناسینەوەیان قورسترە. ئەگەر ھیچ ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بەو جۆرە کارکردنە نەبێت، ڕەنگە قورس بێت سەرنجی کۆمەڵگاکە بۆ ماوەیەکی زۆر لەسەر پرۆسەیەکی چەسپاندنی سیاسەت بمێنێتەوە. لە بارودۆخێکی ئاوادا، باشترین چارەسەر ئەوەیە کە ئەگەر پێویست بوو، ئەو شێوازە کارکردنەی ئێستا لە پەڕەی «دەربارە»ی (About) زمانەکەدا بەڵگەدار بکرێت (بۆ نموونە لێرە بڕوانە پەڕەی دەربارە بۆ زمانی لاتینی).

چۆن سیاسەتەکان جێبەجێ دەکرێن؟

​تۆ دەستکاریکەرێکی ویکیفەرھەنگیت! ویکیفەرھەنگ ھیچ سەرنووسەرێکی گشتی یان میکانیزمێکی ناوەندیی سەرەوە بۆ خوارەوەی نییە کە تێیدا چاودێریی پەرەسەندنی ڕۆژانەی فەرھەنگەکە بکرێت و پەسەند بکرێت. لەجیاتی ئەوە، بەشداربووە چالاکەکان وتاری نوێ زیاد دەکەن، وتارەکانی تر باشتر دەکەن و ھەڵەکانی ناوەڕۆک و ڕێکخستن ڕاست دەکەنەوە. کەواتە بەشداربووان لە ھەمان کاتدا ھەم نووسەرن و ھەم دەستکاریکەر. زۆربەی سیاسەت و ڕێساکان لەلایەن بەکارھێنەرە تاکەکەسییەکانەوە جێبەجێ دەکرێن لە ڕێگەی دەستکاریکردنی پەڕەکان و وتوێژکردن لەگەڵ یەکتردا. ھەندێک بەڕێوەبەر دەستنیشان کراون بۆ چاودێریکردنی کێشەکانی ڤەندالیزم و ڕێکخستنی کاروباری ناوخۆیی، کە بۆ ئەم مەبەستە پێویستیان بە دەسەڵاتی زیاتر ھەیە. ھەر کەسێک کە خاوەنی مێژوویەکی باشی بەشداریکردن بێت، دەتوانێت داوای پلەی بەڕێوەبەر بکات.